Kies materialen met kennis van hun volledige levenscyclus
Duurzame materialen kiezen? Deze pagina geeft je de kerninzichten en aandachtspunten die je daarbij nodig hebt. Ze zijn gebaseerd op levenscyclusdenken (LCA) en houden rekening met het volledige traject van een bouwproduct — van productie tot eindelevensduur. Ontdek hoe circulaire strategieën, biogebaseerde materialen en transport samen een geïntegreerde aanpak vormen.
Lees de kernboodschappen hieronder en ontdek het advies voor de verschillende onderdelen van de bouwschil.
💡 Kies een materiaal dat past bij de toepassing
Een materiaal dat in de ene situatie een goede keuze is, is dat niet altijd in een andere. Vergelijk materialen daarom alleen als ze dezelfde functie hebben. Kijk daarbij ook naar het volledige bouwelement, niet alleen naar het materiaal zelf.💡Verminder de milieu-impact vandaag
Tijdelijke CO₂-opslag in biogebaseerde materialen of mogelijke voordelen in de toekomst maken een hogere impact vandaag niet ongedaan.💡Behoud en hergebruik leveren de grootste milieuwinst op
Het behouden van bestaande materialen is meestal de beste keuze. Zo vermijd je nieuwe productie, transport en plaatsing. Is dat niet mogelijk, kies dan voor hergebruik. Recycleren is ook waardevol, maar vraagt opnieuw energie en grondstoffen om nieuwe producten te maken.💡Biogebaseerd betekent niet automatisch milieuvriendelijk
Biogebaseerde materialen zijn hernieuwbaar, maar kunnen toch een hoge milieu-impact hebben. Dat hangt onder meer af van de teelt, de verwerking, het transport en de gebruikte hulpstoffen.💡Er bestaan geen CO₂-negatieve materialen
Planten nemen tijdens hun groei CO₂ op. Die komt later opnieuw vrij, bijvoorbeeld wanneer het materiaal wordt verbrand of afbreekt. Kijk daarom altijd naar de volledige levenscyclus van een materiaal.
Biobased oplossingen
Biogebaseerde materialen passen goed binnen de circulaire economie. Ze zijn gemaakt van hernieuwbare grondstoffen en helpen om het gebruik van eindige grondstoffen te beperken. Sommige materialen zijn ook biologisch afbreekbaar, waardoor er minder afval ontstaat aan het einde van hun levensduur.
Tijdens hun groei nemen planten CO₂ op uit de lucht. Die blijft tijdelijk opgeslagen in biogebaseerde bouwmaterialen. Aan het einde van de levensduur komt de CO₂ opnieuw vrij, bijvoorbeeld wanneer het materiaal wordt verbrand of afbreekt. Daarom is de totale impact van een biogebaseerd materiaal altijd groter dan 0 en nooit negatief.
Goed voor de milieuprestatie
✅ Kies voor materialen uit duurzaam beheerde bossen of teelten
Ga bijvoorbeeld voor hout met een FSC- of PEFC-label.
✅Kies, waar mogelijk, voor biogebaseerde materialen uit reststromen
Materialen op basis van landbouwresten of gerecycleerd textiel en papier zijn vaak een goede keuze. Ze stimuleren de circulaire economie en concurreren minder met voedselproductie.
✅ Kies bij voorkeur voor lokaal geproduceerde materialen met een betrouwbaar milieulabel
Denk bijvoorbeeld aan Natureplus of Blaue Engel.
Slecht voor de milieuprestatie
❌ Noem biogebaseerde materialen niet 'koolstofnegatief'
De opgeslagen CO₂ komt op het einde van de levensduur opnieuw vrij.
❌Ga er niet van uit dat biogebaseerde materialen altijd milieuvriendelijk zijn
Bekijk de volledige levenscyclus van het materiaal. Een levenscyclusanalyse (LCA) helpt om de milieu-impact correct te beoordelen.
Wil je weten waarom we dit voorschrijven?
Ontdek het in ons artikel 'Biogebaseerde materialen binnen de circulaire economie'.
Praktische gids over biogebaseerde/gerecycleerde isolatiematerialen en hun uitvoering.
Meer informatie over biobased materialen.
Circulaire oplossingen
Circulair bouwen betekent materialen zo slim mogelijk gebruiken, met beperkt afval. Bestaande materialen behouden, hergebruiken of recycleren zorgt vaak voor een lagere milieu-impact dan nieuwe materialen gebruiken. Ook keuzes in het ontwerp, zoals demonteerbare verbindingen en materialen die lang meegaan, maken een gebouw duurzamer. Zo beperk je het gebruik van grondstoffen, verminder je afval en verlaag je de impact op het klimaat.
Goed voor de milieuprestatie
✅ Geef voorrang aan behoud en hergebruik
Zo vermijd je de productie van nieuwe materialen. Bij behoud vermijd je ook het transport en de plaatsing van nieuwe materialen.
✅Ontwerp voor de toekomst
Kies voor oplossingen die je gemakkelijk kunt demonteren, herstellen of vervangen. Zo gaan materialen langer mee en kunnen ze later opnieuw gebruikt worden.
Slecht voor de milieuprestatie
❌ Kies niet voor circulaire oplossingen die vandaag veel extra materiaal of een hoge milieu-impact vragen, zonder duidelijke voordelen op lange termijn
Gebruik een levenscyclusanalyse (LCA) om te beoordelen welke oplossing echt de laagste milieu-impact heeft.
❌Ga er niet van uit dat elk recycleerbaar materiaal ook echt gerecycleerd wordt.
Veel materialen zijn technisch recycleerbaar, maar in de praktijk ontbreekt soms de juiste inzameling of verwerkingsinfrastructuur. Lees meer op de website Bouw- en sloopafval.
Wil je weten waarom we dit voorschrijven?
Ontdek het in ons artikel 'Milieu-impact van circulaire oplossingen'.
Transport
Transport bepaalt niet altijd de grootste milieu-impact van een bouwmateriaal, maar kan wel een belangrijk verschil maken. Niet alleen de afstand telt, ook de manier van transport. Vervoer per schip of trein heeft meestal een lagere milieu-impact dan vervoer met een vrachtwagen. Door slimme materiaalkeuzes te combineren met efficiënt transport verklein je de totale milieu-impact.
Goed voor de milieuprestatie
✅ Kies, waar mogelijk, voor lokaal geproduceerde materialen
✅Gebruik hergebruikte materialen uit de buurt
✅ Bundel leveringen
Eén goed gevulde vrachtwagen is beter dan meerdere kleine leveringen.
✅ Kies, als dat kan, voor vervoer per schip of trein