Als architect of studiebureau bepaalt u al in de ontwerpfase welke keuzes bepalend zijn voor de milieu-impact van een gebouw. Op deze pagina vindt u de nodige informatie om dit aspect in uw projecten te integreren en uw klanten deskundig te adviseren.
De milieu-impact van een gebouw wordt voor een groot deel al in de ontwerpfase bepaald. Vanaf 2028 gelden er nieuwe wettelijke verplichtingen voor grootschalige nieuwbouwprojecten, en vanaf 2030 voor alle nieuwe gebouwen. Tegelijkertijd nemen sommige opdrachtgevers al duurzaamheidsdoelstellingen op in hun bestekken via vrijwillige kaders zoals het GRO. Door op deze ontwikkelingen te anticiperen, vergroot u de relevantie van uw advies en de kwaliteit van uw projecten.
Van draagstructuur tot binnenafwerking: elke keuze binnen een gebouw heeft een impact op het milieu. Deze pagina helpt je als bouwprofessional om doordachte, duurzame beslissingen te nemen die oog hebben voor de levenscyclus, herbruikbaarheid en langetermijnprestaties van je projecten.
💡Klik op de afbeelding en ontdek de kernboodschappen voor elk gebouwcomponent met concrete aanbevelingen en valkuilen voor de milieuprestatie.
De Europese richtlijn inzake de energieprestatie van gebouwen (EPBD) maakt het voortaan verplicht om de milieu-impact van nieuwe gebouwen te berekenen. Deze berekening heeft betrekking op het aardopwarmingsvermogen (GWP), uitgedrukt in kgCO₂-equivalent, en dekt de volledige levenscyclus van het gebouw met inbegrip van energie en bouwmaterialen.
Vanaf 2028 — Voor alle nieuwe gebouwen > 1 000 m²
Vanaf 2030 — Voor alle nieuwe gebouwen
De milieu-impact moet al vanaf de ontwerpfase in de algemene afweging worden meegenomen. De keuze van bouwmaterialen zal niet langer uitsluitend berusten op de energie- en technische prestaties ervan, maar ook op de algemene impact op het milieu.
Deze onderdelen van de EPBD-richtlijn maken dan integraal deel uit van de regionale regelgeving, die in de praktijk de eisen en het te volgen tijdschema zal bevatten.
TOTEM is een gratis Belgische tool voor levenscyclusanalyse (LCA), ontwikkeld door de drie gewesten
De tool maakt het mogelijk om de milieu-impact te berekenen van:
Vanaf 2028 zou TOTEM (in bepaalde regio's nog te bevestigen) de standaardtool worden voor de berekening van de milieu-impact van nieuwe gebouwen in het kader van de EPB-regelgeving.
GRO is een Belgisch, vrijwillig en opensource rapportagekader dat door de drie gewesten wordt gesteund. De tool biedt indicatoren en een methodologie om de duurzaamheid van een bouwproject te beoordelen, vanaf het ontwerp tot aan de oplevering. De tool wordt steeds vaker gebruikt door openbare en particuliere opdrachtgevers om hun duurzaamheidsdoelstellingen te definiëren.
De CIRC 4-indicator heeft specifiek betrekking op de milieu-impact van het gebouw. Voor deze indicator zijn ambitieniveaus gedefinieerd (Goed, Beter, Uitstekend). Al in de ontwerpfase kunnen specifieke eisen worden gesteld om het beoogde niveau te bereiken — bijvoorbeeld door ervoor te zorgen dat onderdelen met een hoog hergebruikspotentieel, die in een eerste inventarisatie zijn geïdentificeerd, daadwerkelijk worden teruggewonnen.
De Europese taxonomie is een classificatiesysteem dat de criteria vaststelt aan de hand waarvan wordt bepaald welke economische activiteiten als ecologisch duurzaam gelden, met als doel investeringen in die richting te sturen, in lijn met de doelstellingen van de Europese Green Deal.
Door te voldoen aan de criteria van de Europese taxonomie kan de duurzaamheid van een project worden aangetoond. Voor de bouw- en vastgoedsector gaat het met name om nieuwbouw, renovatie en sloop. Sommige opdrachtgevers kunnen om informatie over de taxonomie vragen; Het is nuttig om de grote lijnen ervan te kennen.
De keuze van een product met een erkend milieulabel waarin de milieu-impact is opgenomen, biedt extra zekerheid bij het voorschrijven. Sommige labels baseren zich op de resultaten van een levenscyclusanalyse (LCA). Dit betekent dat het product voldoet aan vooraf vastgestelde milieuprestaties en binnen de door het label vastgestelde grenswaarden blijft. Wanneer u een product met een milieulabel voorschrijft, kunt u er zeker van zijn dat het voldoet aan de criteria van dat label.
Opgelet: Niet alle milieulabels beoordelen dezelfde aspecten. De criteria verschillen per productgroep en er wordt niet noodzakelijkerwijs rekening gehouden met de milieu-impact. Bovendien zijn er niet voor alle materialen of producten milieulabels beschikbaar.
Voorbeelden van milieulabels de milieu-impact mee opnemen zijn Natureplus en EU Ecolabel.
TOTEM maakt het mogelijk om de milieu-impact van een volledige herbouw te vergelijken met die van een renovatie, en om de verschillen tussen beide benaderingen in kaart te brengen die de variaties in milieu-impact verklaren.
💡 Tip: Om een bestaand element of onderdeel in TOTEM te modelleren, moet de status ervan worden gewijzigd in de algemene instellingen voor elementen en in de modelleringsdetails voor onderdelen.
Voor materialen met een grote milieu-impact, zoals beton (ongeveer 30% van de CO₂-uitstoot met betrekking tot bouwmaterialen in 2020), biedt TOTEM de mogelijkheid om een bepaalde betonsoort te kiezen op basis van de sterkte, de milieuklasse en het type cement. Het is ook mogelijk de hoeveelheid wapening per m³ beton in te stellen. Zo is het mogelijk om de haalbare milieuvoordelen te beoordelen door het beton dat nodig is voor de bouw van de projectconstructie te optimaliseren.
💡 Tip: Niet alle betonnen componenten die in TOTEM beschikbaar zijn, kunnen worden geconfigureerd.
Kiezen voor een houten constructie betekent niet automatisch dat uw project een beperkte impact op het milieu heeft. Met TOTEM kunt u een gebouw met een houten constructie modelleren en controleren of uw project daadwerkelijk een beperkte milieu-impact heeft.
💡 Tip: Om te bepalen welke milieueffecten dankzij de structurele keuze zijn vermeden, is het noodzakelijk om de totale milieu-impact – inclusief de afwerking – van verschillende vergelijkbare opties te berekenen. De structuur op zich is niet voldoende om een volledig beeld te krijgen.
TOTEM maakt het mogelijk om de milieu-impact van een hergebruikt product over de gehele levenscyclus van het gebouw te berekenen. Zo kunt u de vermeden impact vergelijken met het gebruik van een nieuw, vergelijkbaar product — een concreet argument dat u aan uw klant kunt voorleggen.
💡 Tip: Om een hergebruikt element of onderdeel in TOTEM Building te modelleren, moet de status ervan worden gewijzigd in de algemene instellingen voor elementen en in de modelleringsdetails voor onderdelen.
Wanneer een opdrachtgever duurzaamheidsdoelstellingen voor zijn project wil opstellen, is GRO de standaardtool in België. Via de CIRC 4-indicator maakt deze tool het mogelijk om doelstellingen op het gebied van milieu-impact te definiëren voor zowel nieuwbouw als lichte of ingrijpende renovaties, op basis van drie ambitieniveaus: Goed, Beter, Uitstekend.
💡Tip: GRO beperkt zich niet tot de milieu-impact. Er kunnen nog andere indicatoren worden bepaald om de algehele duurzaamheid van het project te verbeteren — deze tool kan al vanaf de planningsfase samen met de opdrachtgever worden ingezet.
Heb je vragen? Aarzel niet om ons de contacteren!
